Excel có hàng trăm hàm, nhưng công việc văn phòng hằng ngày lặp đi lặp lại quanh một nhóm nhỏ. Bài viết này gom 15 hàm và công cụ Excel mà dân công sở hay gặp nhất, để bạn biết nên học gì trước.

Mỗi mục trả lời 3 câu hỏi: khi nào bạn cần, bạn dùng thế nào và kết quả ra sao. Ảnh trong bài được chụp trên Excel 365 giao diện tiếng Anh. Tùy cài đặt vùng, máy của bạn có thể hiện 10.650.000 thay vì 10,650,000. Nếu Excel của bạn báo lỗi khi gõ công thức có dấu phẩy, bạn thay dấu phẩy ngăn tham số bằng dấu chấm phẩy.

Bảng này tóm tắt 15 mục theo từng việc

Việc bạn cần làm

Hàm hoặc công cụ

Bạn cộng, đếm và làm tròn số.

SUM, SUMIFS, COUNTIFS, ROUND

Bạn phân loại theo điều kiện.

IF

Bạn lấy dữ liệu từ bảng khác.

VLOOKUP

Bạn làm sạch dữ liệu.

TRIM, Remove Duplicates

Bạn tính ngày làm việc.

NETWORKDAYS

Bạn xem và tìm dữ liệu.

Sort, Filter, Freeze Panes

Bạn nhập liệu và làm nổi bật số liệu.

Data Validation, Conditional Formatting

Bạn làm báo cáo tổng hợp.

Pivot Table

Các mục 1 đến 4 và các công cụ về sắp xếp, lọc, tô màu, báo cáo dùng bảng đơn hàng dưới đây. Các mục còn lại dùng một bảng nhỏ riêng, và ảnh của từng mục hiện đủ bảng đó. Bạn gõ công thức theo địa chỉ ô của bảng trong ảnh, hoặc đổi địa chỉ cho khớp với bảng của bạn.

Bảng đơn hàng 10 dòng gồm ngày, nhân viên, khu vực, sản phẩm, số lượng, đơn giá và doanh thu
Cột G là doanh thu, bằng số lượng nhân với đơn giá

Nhóm 1: Các hàm giúp bạn tính toán

1. Hàm SUM cộng một vùng số

Hàm SUM là hàm bạn dùng nhiều nhất, vì báo cáo nào cũng có dòng tổng. Để tính tổng doanh thu, bạn gõ công thức sau vào ô K2:

=SUM(G2:G11)

Ô K2 có công thức SUM và hiện tổng doanh thu 10,650,000
Ô K2 cộng toàn bộ cột doanh thu và ra 10.650.000

2. Hàm SUMIFS cộng theo nhiều điều kiện

Sếp thường không hỏi tổng chung mà hỏi tổng của một nhóm, ví dụ doanh thu Giấy A4 ở Miền Bắc. Bạn gõ công thức sau vào ô K3:

=SUMIFS(G2:G11,C2:C11,"Miền Bắc",D2:D11,"Giấy A4")

Ô K3 có công thức SUMIFS và hiện 3,150,000
Tham số đầu là vùng cần cộng, các cặp sau là vùng điều kiện và điều kiện

Hai đơn hàng thỏa cả hai điều kiện có doanh thu 2.250.000 và 900.000, nên kết quả là 3.150.000. Bạn có thể đọc thêm bài hàm SUMIF trong Excel nếu mới bắt đầu với nhóm hàm này.

3. Hàm COUNTIFS đếm theo nhiều điều kiện

Khi câu hỏi là "có bao nhiêu" thay vì "tổng bao nhiêu", bạn dùng hàm COUNTIFS. Để đếm số đơn Miền Bắc có doanh thu từ 1 triệu trở lên, bạn gõ công thức sau vào ô K4:

=COUNTIFS(C2:C11,"Miền Bắc",G2:G11,">=1000000")

Ô K4 có công thức COUNTIFS và hiện 2
Điều kiện so sánh như >=1000000 cần đặt trong dấu ngoặc kép

Bạn có thể đọc thêm bài hàm đếm số lượng trong Excel để biết các hàm đếm khác.

4. Hàm IF phân loại theo điều kiện

Hàm IF giúp Excel tự ghi kết quả theo từng trường hợp, thay vì bạn phải xem từng dòng. Để xếp loại đơn hàng, bạn gõ công thức sau vào ô H2 rồi kéo xuống ô H11:

=IF(G2>=1000000,"Đạt","Chưa đạt")

Ô H2 có công thức IF, cột Xếp loại hiện Đạt và Chưa đạt theo từng dòng
Đơn từ 1 triệu trở lên được ghi Đạt, các đơn còn lại được ghi Chưa đạt

Bạn có thể đọc thêm bài hàm IF trong Excel để xem các cách dùng khác.

5. Hàm ROUND làm tròn số tiền

Lương và thưởng tính ra thường có số lẻ, trong khi số chi trả thường cần chẵn. Bảng ví dụ có số thưởng ở cột B. Để làm tròn đến hàng nghìn, bạn gõ công thức sau vào ô C2 rồi kéo xuống:

=ROUND(B2,-3)

Ô C2 có công thức ROUND, thưởng 2,351,890 được làm tròn thành 2,352,000
Số -3 nghĩa là làm tròn đến hàng nghìn, nên 2.351.890 thành 2.352.000 và 987.432 thành 987.000

Hàm ROUND khác định dạng ô, vì giá trị trong ô thay đổi thật. Tổng của các số đã làm tròn vì thế khớp với số bạn nhìn thấy. Bạn có thể xem thêm bài 8 hàm làm tròn trong Excel.

Nhóm 2: Các hàm giúp bạn tra cứu và xử lý dữ liệu

6. Hàm VLOOKUP lấy dữ liệu từ bảng khác

Bạn có mã hàng và cần lấy đơn giá từ bảng giá. Trong ví dụ, bảng giá nằm ở vùng A2:C5 và mã cần tra nằm ở cột E. Bạn gõ công thức sau vào ô F2 rồi kéo xuống:

=VLOOKUP(E2,$A$2:$C$5,3,FALSE)

Ô F2 có công thức VLOOKUP, mã SP03 trả về đơn giá 12,000
Số 3 là vị trí cột Đơn giá trong bảng, còn FALSE yêu cầu tìm khớp chính xác

Cột chứa giá trị tìm phải nằm đầu tiên trong vùng. Bạn có thể đọc thêm bài hàm VLOOKUP trong Excel để biết cách sửa các lỗi hay gặp.

7. Hàm TRIM xóa dấu cách thừa

Dữ liệu chép từ phần mềm khác thường có dấu cách thừa. Lỗi này làm VLOOKUP và SUMIFS không tìm thấy giá trị dù nhìn vẫn giống nhau. Trong ví dụ, họ tên gốc nằm ở cột A. Bạn gõ công thức sau vào ô B2 rồi kéo xuống:

=TRIM(A2)

Ô B2 có công thức TRIM, họ tên có dấu cách thừa ở cột A được làm sạch ở cột B
Hàm TRIM xóa dấu cách ở đầu, ở cuối và các dấu cách thừa ở giữa

Hàm TRIM không xóa được khoảng trắng đặc biệt khi dữ liệu được chép từ web.

Bạn có thể đọc thêm bài 9 hàm xử lý chuỗi trong Excel nếu cần tách hoặc ghép chữ.

8. Hàm NETWORKDAYS đếm ngày làm việc

Khi tính tiến độ hoặc ngày công, bạn cần bỏ thứ 7 và chủ nhật. Trong ví dụ, ngày bắt đầu nằm ở cột B và ngày kết thúc nằm ở cột C. Bạn gõ công thức sau vào ô D2 rồi kéo xuống:

=NETWORKDAYS(B2,C2)

Ô D2 có công thức NETWORKDAYS, công việc từ 02/11 đến 13/11 có 10 ngày làm việc
Từ 02/11 đến 13/11/2026 có 10 ngày làm việc, tính cả ngày đầu và ngày cuối. Hai dòng dưới lần lượt ra 15 và 8 ngày

Hàm này coi thứ 7 và chủ nhật là ngày nghỉ. Nếu có thêm ngày lễ, bạn liệt kê các ngày lễ thành một vùng rồi đưa vùng đó vào tham số thứ ba, ví dụ =NETWORKDAYS(B2,C2,$F$2:$F$3). Các ô trong vùng này phải là ngày thật, không phải chữ. Nếu bạn nghỉ chiều thứ 7, bạn có thể đọc bài cách tính ngày công khi nghỉ chiều thứ 7.

Nhóm 3: Các công cụ giúp bạn xem và làm sạch dữ liệu

Các công cụ không cần gõ công thức, nên bạn học rất nhanh và dùng được ngay.

9. Sort sắp xếp dữ liệu

Bạn dùng Sort để biết đơn nào lớn nhất hoặc nhỏ nhất. Bạn bấm vào một ô trong bảng, mở tab Data rồi bấm Filter. Tiếp theo, bạn bấm mũi tên ở ô tiêu đề Doanh thu và chọn Sort Largest to Smallest.

Menu của cột Doanh thu đang mở, con trỏ chỉ vào lệnh Sort Largest to Smallest
Excel sắp xếp cả dòng, nên dữ liệu các cột vẫn đi cùng nhau

Bạn có thể đọc thêm bài 5 cách sắp xếp trong Excel nếu cần sắp xếp theo nhiều cột.

10. Filter lọc đúng dòng cần xem

Bạn dùng Filter để chỉ xem một khu vực hoặc một nhân viên. Bạn bấm mũi tên ở ô tiêu đề Khu vực, bỏ tích (Select All), tích Miền Bắc rồi bấm OK.

Menu lọc của cột Khu vực chỉ tích Miền Bắc, con trỏ nằm ở nút OK
Mỗi cột có một mũi tên lọc riêng, và bạn có thể lọc nhiều cột cùng lúc

Bảng chỉ còn 5 đơn của Miền Bắc. Các dòng khác chỉ bị ẩn đi và không bị xóa. Khi xem xong, bạn bấm lại Filter trong tab Data để tắt bộ lọc và hiện lại đủ các dòng.

Bảng sau khi lọc chỉ còn 5 đơn Miền Bắc
Số dòng ở cột bên trái chuyển màu xanh để báo bảng đang được lọc

11. Remove Duplicates xóa dòng trùng

Danh sách khách hàng thường có người bị nhập hai lần. Ví dụ này dùng một danh sách riêng gồm họ tên và số điện thoại, như trong ảnh. Bạn bấm vào một ô trong bảng, mở tab Data rồi bấm Remove Duplicates. Bạn tích các cột dùng để xác định trùng rồi bấm OK.

Hộp thoại Remove Duplicates đã tích cột Họ tên và cột Số điện thoại, con trỏ nằm ở góc nút OK
Tích cả hai cột nghĩa là chỉ xóa dòng trùng cả họ tên và số điện thoại

Excel báo đã xóa 2 dòng trùng và giữ lại 5 dòng.

Thông báo của Excel cho biết đã xóa 2 dòng trùng và còn 5 giá trị
Công cụ này xóa thật dữ liệu, nên bạn nên giữ một bản sao trước khi làm

Bạn có thể đọc thêm bài 4 cách lọc dữ liệu trùng trong Excel để xem các cách không xóa dữ liệu.

Nhóm 4: Các công cụ giúp bạn nhập liệu, theo dõi và làm báo cáo

12. Conditional Formatting tô màu tự động

Bạn dùng công cụ này để những số cần chú ý tự nổi lên. Bạn quét chọn cột Doanh thu, mở tab Home, chọn Conditional Formatting, Highlight Cells Rules, Greater Than. Sau đó, bạn gõ 1000000 rồi bấm OK.

Hộp thoại Greater Than chứa số 1000000 và con trỏ nằm ở góc nút OK
Excel tô 5 ô có doanh thu lớn hơn 1 triệu, và màu tự thay đổi khi số trong ô thay đổi

Bạn có thể đọc thêm bài 5 cách tô màu có điều kiện trong Excel.

13. Data Validation tạo danh sách thả xuống

Khi nhiều người cùng nhập liệu, mỗi người có thể gõ một kiểu và làm báo cáo sai. Danh sách thả xuống giúp mọi người chọn đúng giá trị có sẵn. Trong ví dụ, bảng đơn hàng có thêm cột Trạng thái ở cột H. Bạn quét chọn H2:H11, mở tab Data, chọn Data Validation, chọn List ở ô Allow, gõ Chưa giao,Đang giao,Đã giao vào ô Source rồi bấm OK. Các lựa chọn cách nhau bằng dấu phẩy, hoặc dấu chấm phẩy tùy máy.

Ô H2 đang mở danh sách thả xuống gồm Chưa giao, Đang giao và Đã giao
Người nhập chỉ cần bấm mũi tên và chọn một giá trị

Bạn có thể đọc thêm bài 4 cách tạo danh sách thả xuống trong Excel.

14. Freeze Panes cố định dòng tiêu đề

Khi bảng dài, bạn cuộn xuống dưới sẽ không còn thấy tiêu đề cột. Bạn mở tab View, bấm Freeze Panes rồi chọn Freeze Top Row.

Menu Freeze Panes đang mở, con trỏ chỉ vào lệnh Freeze Top Row
Dòng đầu tiên luôn hiện dù bạn cuộn tới đâu

Bạn có thể đọc thêm bài 5 cách cố định cột trong Excel nếu cần cố định cả cột.

15. Pivot Table làm báo cáo tổng hợp

Đây là công cụ tiết kiệm thời gian nhất trong danh sách. Bạn có thể tạo báo cáo doanh thu theo khu vực và sản phẩm mà không cần viết công thức. Bạn bấm vào một ô trong bảng, mở tab Insert, bấm PivotTable rồi bấm OK. Trong khung bên phải, bạn kéo Khu vực vào Rows, Sản phẩm vào Columns và Doanh thu vào Values.

Pivot Table có doanh thu theo khu vực và sản phẩm, tổng cộng 10,650,000, khung PivotTable Fields ở bên phải
Tổng cộng của báo cáo khớp với kết quả hàm SUM ở mục 1. Excel đặt tên mặc định là Sum of Doanh thu, còn ảnh đã đổi tên và định dạng số cho dễ đọc

Bạn có thể đọc thêm bài 5 bước tạo Pivot Table trong Excel.

Bạn nên học các mục này theo thứ tự nào?

Bạn nên học theo thứ tự sau, đi từ việc dễ làm ngay tới việc cần công thức và báo cáo:

  1. Bạn bắt đầu với Sort, Filter, Freeze Panes và Remove Duplicates, vì các công cụ này dùng được ngay.

  2. Bạn học SUM, IF và ROUND để quen với cách viết công thức.

  3. Bạn học SUMIFS, COUNTIFS và VLOOKUP, vì đây là các hàm giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian.

  4. Bạn học TRIM và NETWORKDAYS khi gặp dữ liệu thật.

  5. Bạn học Conditional Formatting, Data Validation và Pivot Table để trình bày và làm báo cáo.

Biết từng hàm mới là bước đầu. Việc khó hơn khi đi làm là đọc yêu cầu và tự biết cần dùng hàm nào, hoặc cần kết hợp các hàm ra sao. Bạn có thể xem thêm lộ trình học Excel từ cơ bản đến nâng cao.

Bạn muốn dùng thành thạo các hàm và công cụ này?

Nếu muốn học bài bản cùng người hướng dẫn, bạn có thể tham khảo khóa 30 ngày học và thực hành Excel của Nghề Excel, với 30 buổi luyện tập, hơn 500 bài tập thực tế lấy từ doanh nghiệp và coach đồng hành cùng bạn trong từng buổi.

Ảnh chụp màn hình sản phẩm Microsoft: Used with permission from Microsoft.